Sistema cromosómico ZW (heterogametía femenina)
A diferencia de mamíferos (XY, heterogametía masculina), en aves:
- Macho: homogamético ZZ (dos cromosomas Z).
- Hembra: heterogamética ZW (un Z + un W).
Mecanismo
- Oocito completa meiosis I → óvulo haploide con Z o W (50 % cada).
- Espermatocito → espermatozoides todos con Z.
- Fecundación: Z (esperma) + Z (óvulo) = ZZ (macho); Z (esperma) + W (óvulo) = ZW (hembra).
Gen determinante
DMRT1 (dos copias en ZZ → macho; una copia en ZW → hembra). Dosificación génica, no gen dominante tipo SRY.
Consecuencias
- Genes ligados a Z: herencia «sex-linked» inversa (machos homocigotos, hembras hemicigotas).
- Ej.: color plumaje en canarios, gallinas (barring, silver/gold).
- Raros: ZZ hembra / ZW macho (recombinación aberrante) → generalmente estériles.
Sexado práctico
DNA (pluma/sangre) – PCR para gen CHD1 (intrón largo Z / corto W) – 99,9 % fiable. Morfología / comportamiento – solo especies dimórficas.